design-pattern-ders-1
Müəllif: Publisist.az /Tarix: 2023-01-03 /Oxunma Sayı: 391

Design pattern — Dərs 1

Design pattern nədir

Design pattern tez tez qarşı-qarşıya gəldiyimiz və bir birinə oxşar problemləri həll etmək üçün ümumi olaraq qəbul olunmuş strukturlardır. Bu design patternlər ən optimal üsul olaraq qəbul edilir. Çünki illərlə istifadə edilib, test edilib və ən doğru yolun bunlar olduğu qəbul edilib. Bu design patternlər kodun rahat başa düşmək, sonradan ortaya çıxan dəyişikləri rahat şəkildə edə bilmək, yazılan kodların təkrarlanmasından qaçmaq, yazılan kodların bir çox yerdə istifadə oluna bilməsini təmin etmək və s üçündür. Bir kod stukturunda problem olduğunu görmək üçün 4 şeyə baxmaq lazımdır.

1. Ridigity (Dəyişilməzlik) — Yəni yazdığımız proqramda yeni bir dəyişiklik lazım olduqda bu bizə çox çətin başa gəlir. Kiçik bir dəyişiklik kodun bir neçə yerində dəyişiklik etməyə məcbur edir bizi. Base classda olan edilməli olan xırda bir dəyişiklik bizi child classlarda da dəyişikliklər etməyə məcbur edir. Əgər belə bir hal yaranarsa yazdığımız kodda problem var.

2. Fragility (kövrəklik) — Bu o deməkdir ki kodlar elə yazılıb ki bir yerdə dəyişiklik edirik və bu dəxlisiz bir çox yerə təsir edir.

3. Immonility (hərəkətsizlik) — Kodun sabit yerdə işlənməsi, başqa modullarda işlənə bilməməsidir. Bu da bizi məcbur edir ki eyni kodu ayrı ayrı modullarda təkrar yazaq.

4. Viscosity — Koddakı bəzi problemlər düzəldilməyə çalışarkən kodun ümumi strukturundan kənara çıxıb bəzi xüsusi yanaşmalar etməkdir.

Bu problemlərin olmaması üçün SOLİD dizayn prinsiplərinə əməl edillməlidir. SOLİD 5 prinsipdən ibarətdir və SOLİD sözü bu prinsiplərin baş hərflərindən düzəlib. Bu prinsiplər aşağıdakılardır. Bu məqalədə bu prinsiplər haqqında yazılmayacaq ətraflı internətdə bir çox yerdə oxumaq olar.

1. The Single Responsibility Principle

2. The Open Closed Principle

3. The Liskov Substitution Principle

4. The Interface Segregation Principle

5. The Dependency Inversion Principle

Bütün design patternlər bu 5 dizayn prinsipinə sadiq qalaraq standartlaşdırılmışdır. Növbəti məqalalərdə bu design patternlərə ayrıca baxılacaq.

Design patternlər 3 kateqoriyaya ayrılır. Bu design patternlərdən ən çox işlədilənləri bunlardır.

1. Creational patterns — Obyekt yaratmaq üçün istifadə olunur.

Abstract Factory

Builder

Factory Method

Prototype

Singleton

2. Structural patterns — Strukturdakı çətinliyi minimuma endirmək üçün istifadə olunur.

Adapter

Brigde

Composite

Decorator

Extensibility

Facade

Flyweight

Pipes and Filters

Private Class Data

Proxy

3. Behavioral patterns — Obyektlərin davranışlarını dəyişdirmək tələb olunduğunda istifadə olunur.

Chain of Responsibility

Command

Hierarchical Visitor

Interpreter

Iterator

Mediator

Memento

Null Object

Observer

Protocol Stack

Scheduled-Task

Single-Serving Visitor

Specification

State

Strategy

Template Method

Visitor


Müəllif : Hasan Jafarov

Paylaş:

  1. Publisist.az saytı müəllifin subyektiv təxəyyülü fonunda cəmiyyətin aktual problemlərinə toxunur